Leestijd: 7 min
In de genadeloze arena van de topsport zijn er maar weinigen die tegenspoed overwinnen en terugkeren naar de top nadat ze de bodem geraakt hebben. Alexander Volkanovski, voormalig UFC-kampioen in het vedergewicht, deed het nochtans met een beheersing die respect afdwingt. Op UFC 314 werd hij, tegen alle verwachtingen in, de eerste vechter ouder dan 35 jaar die een titel won in een gewichtsklasse onder het weltergewicht, door Diego Lopes te verslaan. Een historische overwinning, maar vooral een les in veerkracht.
Tegenslag als vertrekpunt
Eerst moet je begrijpen dat elk uitzonderlijk traject bezaaid is met blessures, nederlagen en twijfels. In de wereld van de topsport is falen onvermijdelijk. Wat kampioenen onderscheidt, is niet hun vermogen om het te vermijden, maar hun vermogen om er een springplank van te maken.
Dat is precies wat Alexander Volkanovski aantoonde. Voor UFC 314 kwam hij uit twee pijnlijke nederlagen, waaronder een KO tegen Islam Makhachev, die zijn imago van dominante atleet zwaar had aangetast. Voor velen leek zijn carrière ten einde te lopen. Toch liet hij zich niet ontmoedigen en wist hij die periode van twijfel om te zetten in een hefboom voor verandering.
« Tegenspoed is een kans Tegenspoed is een kans”, verklaarde hij na zijn overwinning. Die ogenschijnlijk eenvoudige zin vertaalt een fundamenteel principe uit de sportpsychologie: de perceptie van de gebeurtenis. Volgens de theorie van cognitieve evaluatie (Lazarus & Folkman, 1984) is het niet zozeer de gebeurtenis zelf die de psychologische impact bepaalt, maar de manier waarop de atleet ze interpreteert.
In de psychologie wordt zo'n kritiek moment ook omschreven als een turning point (Wethington, 2003): een crisisepisode die, als ze goed aangepakt wordt, een diepe verandering op gang kan brengen. Volkanovski zag de val dus niet als een einde, maar als het begin van een vernieuwing. Hij gebruikte het falen als grondstof om zichzelf opnieuw op te bouwen. In die zin werd de tegenslag het vertrekpunt van een nieuwe dynamiek.
Je emoties beheren om beter te herstellen
Daarnaast is het essentieel te erkennen dat elke heropbouw begint met emotioneel werk. Wanneer een atleet valt, staat niet alleen zijn palmares op het spel, maar ook zijn identiteit, zijn zelfbeeld en soms zelfs zijn psychisch evenwicht.
Volkanovski toonde op dat vlak een grote maturiteit. In tegenstelling tot veel atleten die hun zwaktes liever verbergen, erkende hij publiek zijn mentale moeilijkheden. Dat getuigt van een hoge emotionele intelligentie – met andere woorden het vermogen om je emoties te herkennen, te begrijpen en te reguleren (Goleman, 2006).
Je emoties aanvaarden is immers een voorwaarde om ze beter om te zetten. In plaats van zijn angsten of frustratie te ontkennen, koos Volkanovski ervoor ze aan te gaan. Hij voerde strategieën voor emotiebeheer in, zoals bewuste ademhaling, meditatie of kalmerende mentale routines. Met andere woorden: hij wist van zijn emoties een bondgenoot te maken, en geen obstakel.
Tegenspoed is een kans.
Alexander Volkanovski
Falen herformuleren: van wonde naar groei
Een van de krachtigste elementen in het proces van veerkracht ligt vervolgens in het vermogen om falen te herformuleren. Waar velen instorten onder tegenspoed, koos Volkanovski ervoor er een boodschap in te lezen.
Volgens de theorie van posttraumatische groei (Tedeschi & Calhoun, 1996) slagen sommige mensen die met moeilijke gebeurtenissen geconfronteerd worden, er niet alleen in om weer op te staan, maar ook om er positief veranderd uit te komen. Dat veronderstelt een herlezing van de ervaring, een herdefiniëring van jezelf en een terugkeer naar de essentie.
In die optiek zag Volkanovski zijn nederlagen niet als vonnissen. Integendeel, hij interpreteerde ze als onthullers: van zijn grenzen, van gewoonten die moesten veranderen, van een voorbereiding die moest worden bijgestuurd. Dankzij die constructieve lezing van falen kon hij de basis leggen voor een stevigere, helderdere comeback, die vooral beter aansloot bij zijn diepste waarden.
Het mentale trainen als een spier
Het wordt dan ook duidelijk dat mentale voorbereiding even cruciaal is als fysieke voorbereiding. Te vaak wordt het mentale gezien als een bijkomstige factor, een “extraatje” voor kampioenen. Toch is het op het allerhoogste niveau wel degelijk het mentale dat het verschil maakt.
Volkanovski heeft die realiteit volledig geïntegreerd. Hij heeft niet alleen zijn conditie versterkt of zijn techniek aangescherpt: hij heeft zijn geest getraind. Visualisatie, autosuggestie, begeleide mentale voorbereiding, analyse van beperkende gedachten… Elk hulpmiddel werd ingezet om een winnaarspsychologie te boetseren.
Onderzoek in de sportpsychologie bevestigt het: atleten die gestructureerde mentale routines integreren, zijn niet alleen veerkrachtiger, maar ook performanter onder druk (Weinberg & Gould, 2019). Met andere woorden: het mentale is geen luxe, maar een absolute voorwaarde voor duurzame prestatie.
Steun, een pijler van prestatie
Daarnaast is het onmisbaar het belang te benadrukken van het steunnetwerk. Geen enkele atleet slaagt alleen. Achter elke individuele prestatie staat een discreet maar essentieel collectief. Volkanovski heeft dat nooit ontkend: hij benadrukt regelmatig de rol van zijn team, zijn naasten en zijn mentoren.
Psychologisch gezien werkt ervaren steun (Sarason, 1983) als een beschermende buffer tegen stress. Het laat de atleet voelen dat hij omringd, gehoord en gesteund wordt. Het versterkt het vertrouwen en vermindert de emotionele impact van mislukkingen.
Door te steunen op een stabiele en welwillende omgeving kon Volkanovski zijn stormen met meer helderheid en kracht doorstaan. Want je laten omringen is geen teken van zwakte: het is erkennen dat je samen verder komt dan alleen.
Lees ook: Mentale coaching
Druk omzetten in een motor
Tot slot is een van de meest opmerkelijke aspecten van Volkanovski's overwinning op UFC 314 zijn vermogen om druk te kanaliseren. Terugkeren na twee KO's, tegenover een sceptisch publiek, in een titelgevecht, had hem kunnen verpletteren. Maar hij maakte er een hefboom van.
Druk wordt vaak als een vijand gezien. Toch kan ze een bron van prestatieworden, op voorwaarde dat ze goed beheerd wordt. Die beheersing berust op een strikte mentale training, maar ook op het vermogen om te komen in wat Mihály Csíkszentmihályi de flowtoestand noemt – dat moment van totale onderdompeling waarin de atleet met gemak, instinct en helderheid handelt.
In plaats van de blik van buitenaf te ondergaan, gebruikte Volkanovski die dus als energiebron, als katalysator voor zijn concentratie. Hij vluchtte niet weg van de inzet: hij omarmde ze, tot ze een kracht werd.
Wat Volkanovski ons over onszelf leert
Ruimer bekeken houdt het verhaal van Volkanovski ons een spiegel voor. Het herinnert ons eraan dat kwetsbaarheid en kracht naast elkaar kunnen bestaan, dat een val nooit definitief is en dat je jezelf op elk moment opnieuw kunt definiëren.
Voorbij de UFC is dit een universele les. Of je nu atleet, ondernemer, kunstenaar of student bent: veerkracht is een vaardigheid die iedereen kan ontwikkelen. Wat Volkanovski ons leert, is dat het niet gewoon gaat om volhouden, maar om beproevingen om te zetten in onthullers van potentieel.
Dat is precies de missie die we nastreven bij Au Mental : atleten en mensen begeleiden in die zoektocht naar betekenis, helderheid en innerlijke transformatie. Omdat het mentale geen rem mag zijn, maar een fundament.
Conclusie: falen als springplank
Uiteindelijk biedt Volkanovski ons veel meer dan een sportieve overwinning: hij geeft ons een levensles. Hij toont ons dat vallen geen drama is, maar een etappe. Dat lijden geen zwakte is, maar een uitnodiging. Dat een stap terugzetten soms betekent dat je jezelf de aanloop geeft om verder te springen.
Ga je door een moeilijke periode? Vergeet niet: falen is geen einde, maar een ander begin. En wil je leren het te gebruiken als hefboom voor vooruitgang, dan staan wij klaar om je te begeleiden.
Bij Au Mental geloven we in jouw vermogen om te groeien, terug te veren en te heersen. Een sterk mentaal ontstaat niet uit gemak, maar uit tegenspoed.
Bibliografische referenties
Goleman, D. (2006). Emotional intelligence : Why It Can Matter More Than IQ. Bantam.
Lazarus, R. S., PhD, & Folkman, S., PhD. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. Springer Publishing Company.
Sarason, I. G., Levine, H. M., Basham, R. B., & Sarason, B. R. (1983). Assessing social support : The Social Support Questionnaire. Journal Of Personality And Social Psychology, 44(1), 127‑139. https://doi.org/10.1037/0022-3514.44.1.127
Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The posttraumatic growth inventory : Measuring the positive legacy of trauma. Journal Of Traumatic Stress, 9(3), 455‑471. https://doi.org/10.1002/jts.2490090305
Weinberg, R. S., & Gould, D. (2019). Foundations of Sport and Exercise Psychology, 7E. Human Kinetics.
Wethington, E. (2003). Turning points as opportunities for psychological growth. In American Psychological Association eBooks (p. 37‑53). https://doi.org/10.1037/10594-002
Lees ook
